İmparatorluklardan küresel güce: “Çin"

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), John King Fairbank ve Merle Goldman’ın kaleme aldığı “Çin” adlı kitabı okurlarla buluşturuyor. Bu kapsamlı çalışma Çin’in yükselişini tarihsel derinliğiyle kavramak isteyenler için güçlü ve ufuk açıcı bir rehber olma özelliği taşıyor.  VakıfBank Kültür Yayınları’nın tarih kitaplığı, 20. yüzyıl boyunca Amerikan Çin tarihçiliğine yön veren ve bu alanda en büyük otoritelerden biri olan John King Fairbank ve onunla uzun yıllar birlikte çalışan Merle Goldman’ın imzasını taşıyan, Aişe Handan Konar’ın Türkçeye kazandırdığı “Çin” adlı çalışmayla genişlemeye devam ediyor. Arkeolojik kökenlerden başlayarak Çin imparatorluk düzeninin yükselişini, Konfüçyanizm’in devlet ideolojisine dönüşümünü, Song ve Ming hanedanları dönemindeki kurumsal yapılanmayı, Qing Hanedanı’nın ise idari başarısını kapsamlı bir bakışla ele alan çalışma; 1600-1911 yılları arasındaki geç imparatorluk krizlerini, Cumhuriyet Devrimi’ni, iç savaş yıllarını ve 1949 sonrasında Çin Halk Cumhuriyeti’nin geçirdiği radikal dönüşümleri analitik bir çerçevede inceliyor. Büyük İleri Atılım’dan Kültür Devrimi’ne, Mao sonrası reformlardan 21. yüzyılın eşiğindeki küresel yükselişe uzanan geniş tarihsel panorama, okuru yalnızca "Ne oldu?" sorusunun değil, "Neden böyle oldu?" sorusunun da peşinden gitmeye davet ediyor. İnsanlık tarihinin en uzun soluklu siyasal ve kültürel sürekliliklerinden birini mercek altına alan, alanının kurucu metinleri arasında gösterilen bu çalışma, yalnızca kapsamlı bir tarih anlatısı sunmakla kalmıyor; aynı zamanda modern dünyada Çin’i anlamak için güçlü bir perspektif ortaya koyuyor. VakıfBank Kültür Yayınları tarafından "Çin - Tarih, Kültür ve Medeniyet" adıyla Türkçeye kazandırılan kitap; tarih, siyaset bilimi, sosyoloji ve uluslararası ilişkiler alanlarında çalışan araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı niteliği taşırken, Çin’in yükselişini tarihsel bağlamı içinde kavramak isteyen tüm okurlar için de kapsamlı ve ufuk açıcı bir rehber olma özelliği taşıyor. Kitaptan: “Çin’in son iki bin yıllık tarihi incelendiğinde, bugün tüm Çinli vatansever­leri rahatsız eden büyük bir paradoks içermektedir. Avrupa ile kıyaslandığında, on birinci ve on ikinci yüzyılların Çin’i, medeniyetin pek çok alanında çok ileride olan bir öncüyken, on dokuzuncu ve yirminci yüzyıllarda Çin çok geride kalmıştır. Francis Bacon, 1620 civarında dünyanın matbaa, barut ve mıknatıs tarafından dö­nüştürüldüğünü söylediğinde, bunların üçünün de ilk olarak Çin’de ortaya çıktığı gerçeğine atıfta bulunmamıştır. Ancak günümüzde, MS 1200’lerdeki Çin’in genel olarak Avrupa’dan daha ileri olduğu kabul edilmektedir. Peki Çin neden ve nasıl geri kalmıştır? Dünyanın başlıca halkları arasında olan Çinliler, neden modernlik yolunda geç kalmışlardır? Eğer Çin ve Avrupa’daki yaşam koşulları ve kolaylıkları, on sekizinci yüzyıl gibi yakın bir tarihte genel olarak kıyaslanabilir düzeydeyse, Çin nasıl sanayileşmede Avrupa’yı takip etmekte bu denli başarısız olmuştur? Böy­lesi büyük bir sorunun tek bir nedene dayanan cevabı yoktur.”  Yazarlar Hakkında; John King Fairbank: 1907 yılında Güney Dakota eyaletinin Huron kentinde dünyaya gelen Fairbank, Çin üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan seçkin bir akademisyen ve Harvard Üniversitesi tarih profesörlerinden biri olarak uzun yıllar görev yapan önemli bir bilim insanıdır. Fairbank, yükseköğrenimine Wisconsin Üniversitesi’nde başlamış, ancak daha sonra Harvard Üniversitesi’ne geçerek 1929 yılında mezun olmuştur. 1929-32 yılları arasında Rhodes bursiyeri olarak bulunduğu dönemde Pekin’e gitmiş ve Qinghua Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalışmıştır. Ardından, Rockefeller Vakfı bursiyeri olarak iki yıl boyunca Çin’in yaklaşık bir düzine eyaletinde kapsamlı seyahatler yapmıştır. 1936 yılında Harvard Üniversitesi akademik kadrosuna katılan Fairbank, o döneme kadar daha çok Çin’in antik dönemleriyle sınırlı kalan bu alana yeni bir yön kazandırmıştır. 1959 yılında Harvard Üniversitesi’nde Francis Lee Higginson Tarih Profesörlüğü’ne atanmış, 1977 yılında emekliye ayrılmıştır. Akademik faaliyetlerinin yanı sıra Fairbank, hem Çin hükûmetine hem de Amerika Birleşik Devletleri hükûmetine danışmanlık yapmıştır. Fairbank, 1948 yılında ilk baskısı yayımlanan The United States and China (Amerika Birleşik Devletleri ve Çin) adlı eseri başta olmak üzere, yirmiden fazla kitap yazmış ve derlemiştir. Edwin O. Reischauer ile birlikte kaleme aldıkları East Asia: The Great Tradition (Doğu Asya: Büyük Gelenek) ve East Asia: The Modern Transformation (Doğu Asya: Modern Dönüşüm) başlıklı ders kitapları, alanda klasik kabul edilen kaynaklardandır. Fairbank, 14 Eylül 1991 tarihinde, 84 yaşında hayatını kaybetmiştir.  Merle Goldman: 12 Mart 1931 doğumlu olan Merle Goldman, 1953 yılında Sarah Lawrence College’dan lisans derecesini, 1957 yılında Radcliffe College’dan yüksek lisans derecesini almıştır. 1964 yılında ise Harvard Üniversitesi’nde Tarih ve Uzak Doğu Dilleri alanında doktorasını tamamlamıştır. Akademik kariyerine 1963-64 yılları arasında Wellesley College’da Uzak Doğu Tarihi alanında başlayan Goldman, 1972’den 2001 yılına kadar Boston Üniversitesi’nde Çin tarihi üzerine öğretim faaliyetlerinde bulunmuştur. 1974 yılında, Amerikan Üniversiteleri Rektörleri Heyeti’nin Çin’e düzenlediği ziyarette Çin uzmanı olarak heyete eşlik etmiştir. 1978 yılından bu yana Dış İlişkiler Konseyi (Council on Foreign Relations) üyesi olan Goldman, 1988 yılından itibaren İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün (Human Rights Watch) bir alt kuruluşu olan Asia Watch’un yönetim kurulu üyeliğini yürütmüştür. Ayrıca 1983 yılından itibaren Harvard University Press’e danışmanlık yapmıştır. Merle Goldman, 16 Kasım 2023 tarihinde, 92 yaşında hayatını kaybetmiştir.   KÜNYE Yayınevi: VBKY Kitabın adı: Çin Tarih, Kültür ve Medeniyet Yazar: John King Fairbank, Merle Goldman Kategori: Tarih Türkçesi: Aişe Handan Konar Kitap Editörleri: Giray Fidan, Esra Çifci     Proje Editörü ve Son Okuma: Ömer Uzunağaç    Kapak ve Sayfa Uygulama: Faruk Özcan Sayfa Sayısı: 544   Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı