KARAMANOĞULLARI BÖLGESİNDEKİ AKDENİZ KALELERİ 29 Kasım 2025 tarihinden beri sağlık sorunlarım ile uğraşmaktayım. Çok şükür rutin kontrollerime dönebildim. 2026 yılında tüm insanlığa sağlık, huzur, mutluluk, barışçıl bir dünyada yaşamak dileklerimle sevgi ve saygılarımı iletirim. İki Ay’a yakın yazmaktan okumaktan uzak kalmıştım.   1983 – 1986 yılları arasında Mersin/Erdemli’ de görev yaptığım o tarihlerde, imkânlarım dahilinde Anamur’dan Mersin Tarsus’a kadar tüm kaleleri gezme fırsatım olmuştu. Tarihin içerisinde yaşayan biri gibi idim. Bu rahatsızlığım döneminde aklıma nereden geldiyse hatıralarım canlandı, aklıma düştü. Biraz arşiv karıştırdım ve derleyip toplayıp yazmaya karar verdim. Umarım bazı dostların da hatıralarına dokunurum.     1-ANAMUR BÖLGESİ KALELERİ Mamure Kalesi Şikari tarihine göre, Anamur ve Taşeli’nin Hıristiyanlar tarafından zapt ve harap edilmesi üzerine Karamanoğlu Mahmut Bey (1300-1308) ordusuyla düşmanı bozguna uğratıp, kaleyi ele geçirmiştir. Kitabede özetle; ‘Karamanoğlu Alaaddin oğlu Mehmet oğlu Sultan İbrahim inşa etti. Mamure beldesi ve kalesi savaş için yardım edilen köşedir. Korunan yerleşim yeri Allah yolunda hediye olarak cihat için onun yardımı ile tamam oldu. Allah’ın nimetlerinden verdiği uyanıklık ve doğru yolu gösterdiğinden şükürler olsun. Bu tarih Mükerrem Şevval ayında 854 yılında yazıldı.’ yazılıdır. Çoban Kalesi Anamur’un 14 kilometre güneybatısındaki Çamlıpınar Köyü’nün ormanlık arazisinin içinden geçen stabilize bir yol izleyerek Çoban Kalesi kalıntılarının bulunduğu yere ulaşılmaktadır. Boncuklu Kale Anamur-Ermenek karayolunun 3ncü kilometresi üzerinde bulunan Çeltikçi Köyü’nün içinden geçtikten sonra, 2 kilometrelik patika bir yol izleyerek deniz seviyesinden 400 metre yükseklikteki ‘Boncuklu Kale’ kalıntılarının bulunduğu yere ulaşılmaktadır. 2-AYDINCIK BÖLGESİ KALELERİ Susanlık Kalesi İlçe merkezine 2 kilometre kala sola dönüldükten sonra, Denizciler Mahallesi’nin 500 metre kuzeyinde yer almaktadır. 3-BOZYAZI BÖLGESİ KALELERİ Softa Kalesi İlçenin 10 kilometre doğusunda Mersin yolu üzerinde "Fidik" denilen tepe üzerinde kurulmuştur. Yelbiz Kalesi Bozyazı’nın yaklaşık 10 kilometre kuzeydoğusundaki Tekedüz Köyündeki Derebaşı İlkokulunun önünden kuzeybatıya doğru 1,5 saatlik bir yürüyüşle çıkılabilen tepe üzerindedir.   4-ÇAMLIYAYLA BÖLGESİ KALELERİ Lampron (Namrun) Kalesi Orta Çağ dönemine tarihlenen kale ilçe merkezindedir. Hitit ve Asur dönemlerinde Illibru olarak bilinmektedir. Sinap Kalesi Namrun Kalesi’nin 6 kilometre kuzeydoğusunda, tahkim edilmiş küçük bir Ermeni kalesidir. 5-ERDEMLİ BÖLGESİ KALELERİ Korykos (Kızkalesi)  Mersin’in 60 kilometre güneybatısında, Kızkalesi Beldesi’nde yer almaktadır. Silifke’ye olan uzaklığı ise 25 kilometre kadardır. Herodotos’a göre kent, Korykos (Gorgos?) adında Kıbrıslı bir prens tarafından kurulmuştur.   Tırtar (Akkale) Akkale, Mersin-Silifke karayolu üzerinde Mersin'e 49 kilometre uzaklıktadır. Geç Roam döneminde kurulmuştur. Denize hâkim bir noktada bulunan Akkale'de 2-3 katlı bir ana yapı ve bunun doğusunda haç planlı, iki katlı küçük bir bina halen ayaktadır. Hisar Kale Erdemli ’ye 14 kilometre uzaklıktaki Kumkuyu Beldesi’ne bağlı antik bir yerleşim olan Hisarkale, Kanlıdivane’nin de batısındadır ve Kabaçam ören yeri ile arasında bulunan bir vadi ile ayrılmaktadır.   Veyselli Kale Ayaş beldesinin 18 kilometre kuzeyinde bulunan Veyselli Köyü’nde konik bir tepe üzerinde yer almaktadır. Yeniyurt Kalesi ve Ören Yeri Ayaş beldesinin 20 kilometre kuzeyinde, Veyselli köyünün 2 kilometre kuzeydoğusunda Yeniyurt köyündedir. Eteklerinden Lamas deresi geçmektedir.   6-GÜLNAR BÖLGESİ KALELERİ Kırshu (Meydancık Kalesi) İlçe merkezinin 12 kilometre güneyinde, Emirhacı Köyü sınırları içerisindedir. Kale 750 metre uzunluğunda oldukça geniş bir alanı kaplamaktadır. Pek çok kere çıkmışımdır.    7-MERSİN BÖLGESİ KALELERİ Hebilli Kalesi Mersin’in yaklaşık 18 kilometre kuzeydoğusundaki Hebilli Köyündedir. Ortaçağ dönemine tarihlenen kalenin uzunluğu 20 metre genişliği 14 metredir. Komutan Kalah Habellieh tarafından yaptırılmıştır. Gözne Kalesi Mersin’in yaklaşık 29 kilometre kuzeyindeki Gözne beldesinden, 500 metrelik stabilize bir yolla ulaşılan kale, 1085 metre yükseklikte sarp kayalıklar üzerinde yer alan iki yapıdan oluşmaktadır. Sinap Kalesi Mersin’in yaklaşık 29 kilometre kuzeyinde yer alan Gözne beldesinin 5 kilometre kuzeyinde, Ayvagediği yaylasına girmeden sağa dönülen ve Çandır Kalesi’ne doğru giden yol güzergahındadır. Yaz aylarında ki trafiğe dikkat edin. Çandır (Paperon) Kalesi Orta çağ Ermeni Kalesi olan Çandır, önemli bir coğrafi konumdadır. (Paperon/Barbaron) Mersin’in 40 kilometre kuzeyinde, Çandır Köyü’ nün kuzeybatısında, oldukça yüksek yöreye hâkim bir platonun tüm zirvesini kaplamaktadır. Kızlar Kalesi-Manastır Çandır Kalesi’nin ve köyünün doğu-güneydoğusundadır. Belen Keşlik Kalesi Mersin’in yaklaşık 20 kilometre kuzeyindeki Soğucak yaylasındadır. Kale, iki katlı ve dikdörtgen planlıdır. Başnalar Kalesi Mersin’in 15 kilometre kuzeybatısındaki İnsu Köyü’nden stabilize bir yolla 300 metre yakınına gidildikten sonra geri kalan yol yürüyerek, kaleye ulaşılmaktadır. Gediği Kalesi ve Manastır Mersin’in yaklaşık 45 kilometre kuzeyinde yer alan Yavca Köyü’nün 10 kilometre güneyindedir. Gediği Dağı’nın güney tarafındaki yol Akdeniz’e uzanmaktadır. Evciler Kalesi Mersin’in 40 kilometre kadar kuzeyinde yer alan Çandır kalesinin (Arslanköy’e giden yol güzergahında) 20 kilometre kadar batısındaki Evciler Köyü mevkiindedir. Fındık Pınar Kalesi Mersin’in yaklaşık 50 kilometre kuzeybatısındaki asfalt yol ile ulaşılan Fındık Pınar yaylasındadır. Yaylanın bitişiğinde, duvarları ana kaya üzerine uydurularak yapılan kalede, aynı adı taşımaktadır. Kale Burnu Köyü Kalesi Mersin’in yaklaşık 30 kilometre batısında (Fındık Pınarı yolu üzerinde) bulunan Kale Burnu köyünün girişinde, yolun sağındaki yüksek bir tepe üzerinde kurulmuştur. Kuzucu Belen Kalesi ve Ören Yeri Mersin’in 34 kilometre kuzeybatısında, Mersin-Fındık pınarı karayolu üzerinde, 450 rakımlı bu küçük gözetleme kalesi. 8-MUT BÖLGESİ KALELERİ Mut Kalesi Şehrin içindeki kalenin inşa tarihi bilinmemektedir. Bugünkü hali Karamanoğulları devri karakterini gösterir. Dikdörtgen şeklindeki kalenin dört burcu ve içinde iç kale diye adlandırılan bir kulesi vardır. Mavga Kalesi Kozlar Yaylası yakınında Mut' tan 16 km. uzaklıkta olup, sağlam kalan bir burcundaki kitabeye göre Alaattin Keykubat'ın emri üzerine 1230 yıllarında yapılmıştır. Defalarca gittiğim yerlerden bir yer. 9-SİLİFKE BÖLGESİ KALERİ Silifke Kalesi Temel tespitlerine göre Helenistik veya erken Roma dönemine ait olduğu anlaşılan kale, geçirdiği onarım ve değişiklikler sonucu bugün bir Ortaçağ kalesi görünümündedir. Ünlü gezgin Evliya Çelebi Seyahatname ’sinde, XVII. yy. da Silifke Kalesi’nin 23 burcu olduğunu, içinde bir cami ve 60 ev bulunduğunu yazar. Meydan Kalesi (Sivri Kale) Silifke’nin 12 kilometre kuzeyindeki İmamlı Köyü’nün kuzeydoğusundadır. Silifke -Uzuncaburç yolunun 600 metre Kuzey doğusunda ki Kale kalıntıları içerisinde burç ve gözetleme kuleleri, sarnıçlar, mezarlar, kilise ve doğusundaki dereye inen bir adet merdiven bulunmaktadır Hançer Kale Silifke’nin 16 kilometre kuzey doğusundadır. Poligonal taşlarla inşa edilmiş bir gözetleme kulesi bulunmaktadır. Gökburç Hançer Kale’nin hemen doğusundadır. Silifke’ye uzaklığı 17 kilometredir. Bizans dönemine ait 6. yy. da inşa edilmiş gözetleme kulesi bulunmaktadır. Doğu duvarı yıkılmıştır. Gökburç’u çevreleyen bahçe içerisinde 3 adet daha kule kalıntısı ile bir adet sarnıç ve duvar izleri yer almaktadır. Liman Kalesi Taşucu- Antalya karayolunun hemen kenarında ve deniz kıyısındadır. Taşucu’na 7 kilometre mesafedeki kale Osmanlı yapısı olup, XIV. yy. da inşa edilmiştir. Günümüze dek kalan az tahrip görmüş kalelerden biridir. Tokmar Kalesi (Castellum Novum) Taşucu- Antalya karayolunun 22nci Kilometresinde kuzeye ayrılan 5 kilometrelik asfalt bir yolla ulaşılan Tokmar Kalesi, denize hâkim bir tepe üzerine inşa edilmiştir.     10-TARSUS BÖLGESİ KALELERİ Çavuşlu Köyü Gözetleme Kulesi Tarsus-Pozantı karayolunun 25. kilometresinden sağa dönülerek 7 kilometre stablize yoldan sonra Çavuşlu Köyü mevkiindeki gözetleme kulesine ulaşılır. Gülek Kalesi Tarsus’un yaklaşık 60-65 kilometre kuzeyinde yer alan Gülek Beldesi’ndedir. Bu kale Kilikia Kapılarının da 2 kilometre güneybatısındadır. Temelleri Orta Çağ’a kadar giden kale strarejik açıdan önemli bir noktada yer almaktadır. 1838-1939 ‘da İbrahim Paşa Osmanlı yönetimine karşı çıkardığı isyanda bu yerleşimi kısa bir süre işgal etmiştir. Gülek Yazıtı (İskender Yazıtı) Çukurbağ Köyü’nden çıkıp, Sarışıh Kervansarayı’nı geçip otobana girdikten sonra gişelerden çıkılıp Tekir (Akçatekir) yoluna girilir. Yazıt yaklaşık 5 kilometre uzunluğundaki yolun sonunda, ana kaya kütlesinin batı eteğindedir. Latince olan bu yazıtta “İmparator Caesar Marcus Aurelius Antoninus sadık, mutlu, yenilmez Augustus (Caracalla) bu yolu dağları delerek yaptırdı” yazmaktadır.   İbrahim Paşa Tabyaları (Gülek) İbrahim Paşa Tabyaları oldukça sağlam ve bölgemizde sayısı çok az olan Osmanlı dönemi yapılarındandır. Yaklaşık 1830’lu yıllarda, doğudan gelecek saldırılara karşı koymak için İbrahim Paşa tarafından yaptırılmıştır. Burada yer alan diğer tabyalar Yer Tabyaları, Armutlu Tabya ve Ak Tabya (Beyaz- Küçük Tabya) ‘dır. Yer Tabyaları Kızıl Tabyanın önünden geçen Elmalı Deresi’nin altındadır. Eski Tarsus-Adana karayolunun kenarlarında sağlı sollu ve karşılıklı olarak yapılmışlardır. Armutlu Tabya Tarsus’tan Pozantı’ya doğru giderken Tekir Yaylası’na gelmeden sağa ayrılan eski yola dönülür. Gülek Yazıtına giderken biraz ilerleyince yolda Beylik Han, Deve Damı, Arkası delik Han gibi isimlerle adlandırılan küçük bir hana ulaşılır Beyaz Tabya Hacın Dağı eteklerindedir. Kızıl Tabya ve Yer Tabyaları ile birbirini bütünleyen aynı aks üzerinde yer alan bir güzergahtadır ve bu güzergahın yer altı tüneli ile bağlantılı olduğu da söylenmektedir. Kleopatra Kapısı (Deniz Kapısı) Kleopatra Kapısı, Tarsus'un girişindedir. Bizans Döneminde inşa edilen kent surlarının Dağ Kapısı, Adana Kapısı ve Deniz Kapısı bulunuyordu. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Tarsus'u anlatırken bu kapı için İskele kapısı ismini takmıştır. Mısır'ın ünlü kraliçesi Kleopatra'nın sevgilisi Romalı General Antonius ile Tarsus’ta buluşmak üzere geldiklerinde, o zamanın limanı olan Gözlü Kule ‘de büyük bir törenle karşılanmışlar ve deniz kapısından şehre geldiği söylenir. Bu nedenle Deniz Kapısına Kleopatra Kapısı da denir.   Şerafettin GÜÇ   Kaynak İlgili yerlerin kültür portalı https://arkeodenemeler.blogspot.com/2013/10/hancer-kale-kilikia-mersin-silifke.html https://kulturenvanteri.com/yer/hancerkale/#17.1/36.509136/33.997658 Fotoğraflar internet ortamından alınmıştır.